Phân tích bài Vội vàng, Xuân Diệu

 - Người đăng bài viết: Thu Trang  - Chuyên mục :  Đã xem: 1138 

Phân tích bài Vội vàng, Xuân Diệu

 

Phân tích bài Vội vàng, Xuân Diệu

Bố cục bài thơ

Bài thơ Vội vàng có thể chia bố cục thành ba đoạn với những nội dung tương ứng sau:

Đoạn đầu (từ câu thơ đầu đến “Tôi không chờ nắng hạ mới hoài xuân”): Tình yêu tha thiết đối với thiên đường trên nơi trần thế ‘của nhà thơ.

Đoạn giữa (từ câu tiếp theo đến “Chẳng bao giờ, ôi! Chẳng bao giờ nữa”): Nỗi băn  khoăn, tiếc nuối của nhà thơ về sự ngắn ngủi của đời  người trước sự trôi đi nhanh chóng của thời gian.

Đoạn cuối (còn lại): Lời giục giã vội vàng, cuống quýt của nhà thơ.

Nhiều bài thơ của Xuân Diệu có lối cấu tứ dựa theo sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa mạch cảm xúc và mạch luận lí. Bố cục của Vội vàng thể hiện rõ mạch cảm xúc và mạch luận lí ấy của cái tôi nhà thơ. Mùa xuân của đất trời đầy hương sắc, rạo rực và tràn trề nhựa sống như mời gọi và khiến nhà thơ “sung sướng”, ngất ngây, đắm say cảnh sắc ấy. Nhưng bất ngờ nhận ra tất cả chi thực sự thần tiên trong cái xuân thì của nó, nên thi sĩ cảm thây “vội vàng một nửa”, “không chờ nắng hạ mới hoài xuân” (đoạn 1). Thi sĩ đã lí giải những điều mình nhận ra và cảm nhận được. Đó là sự nghịch lí giữa đời người và thời gian. Đời người thì ngắn ngủi trong khi đó thời gian qua đi rất nhanh, kéo theo sự già nua I và “hẽì”, “mẩì” cả tuổi xuân và “tôi” (đoạn 2). Và đê’ chiên thắng được thời gian, chỉ  có một cách duy nhất là phải sống nhanh lên, vội vàng lên, đừng phí tuổi trẻ để kịp tận hưởng những gì đẹp nhất  của cuộc đời (đoạn cuốì).

Phân tích bài thơ

Mở đầu bài thơ Vội vàng là khổ thơ ngũ ngôn thể hiện ước muốn kì lạ,  phi hiện thực của thi sĩ: đoạt quyền của tạo hóa.

Tôi muốn tắt nắng đi

Cho màu đừng nhạt mất;

Tôi muốn buộc gió lại

Cho hương đừng bay đi.

Ước muốn ấy rất lạ và không thể thành hiện thực. Tuy nhiên, ước muốn  ấy đã cho thấy sự táo  bạo và phong cách độc đáo trong cái tôi của nhà thơ. Chính điều đã chứng tỏ rằng khát vọng giữ lại hương sắc cuộc đời của nhà thơ rất mãnh liệt.

Tiếp sau bổn câu thơ ngũ ngôn, nhà thơ đã vẽ ra một bức tranh trần thế  tuyệt mĩ. Bức tranh ấy chính là sự lí giải của nhà thơ vì sao mình lại có những ước muốn lạ kì như trên. Bức tranh cuộc sống ấy  không chỉ đẹp mà nó còn rất quen thuộc, nó có ngay cạnh tất cả chúng ta:

Của ong bướm này đây tuần tháng mật;

Này đây hoa của đồng nội xanh rì;

Này đây lá của cành tơ phơ phất

Của yến anh này đây khúc tình si;

Và này đây ánh sáng chớp hàng mi,

Mỗi buổi sớm, thần Vui hằng gõ cửa;

Tháng giêng ngon như một cặp môi gần;

Hình ảnh thiên nhiên và sự sống được hiện ra với đầy đủ nét tươi trong, thanh khiết và tràn trề nhựa sống. Mọi vật như chứa đựng hoi thở nồng ấm và cả niềm hạnh phúc của cuộc đời, nó hiện hữu trong thế có đôi có cặp rất hữu tình: ong bướm, hoa lá, yến anh… Nhà thơ đã cảm nhận được vẻ đẹp diệu kì của thiên nhiên, cuộc sống và thổi vào đó một tình yêu say đắm. Tình yêu đó được bộc lộ ra ở giọng điệu, nhịp thơ tuôn chảy, sôi nổi và một so sánh rất mới mẻ, thể hiện sự táo bạo trong tình yêu thiên nhiên của nhà thơ: “Tháng giêng ngon như một cặp môi gần”.

Tuy nhiên, ngay chính lúc cảm xúc “sung sướng”, ngất ngây đang dâng trào, giao hòa với mọi vật thì cũng là lúc nhà thơ bắt đầu cảm thây nuôi tiếc trước sự trôi cháy của thòi gian:

Tôi sung sướng. Nhưng vội vàng một nửa:

Tôi không chờ nắng hạ mới hoài xuân.  

Cảm nhận về sự trôi chảy của thòi gian, nhà thơ đã có những phát hiện rất mới mẻ về quy luật của nó. Đó là quy luật “một đi không trở lại”. Và như thế thì tuổi trẻ cũng vậy: “tuổi trẻ chẳng hai lần thắm lại”. Nên nhà thơ đã phủ nhận cách cảm nhận trước đây của người xưa về thời gian: “Nói làm chi rằng xuân vẫn tuần hoàn”. Với Xuân Diệu, thời gian là tuyến tính, mỗi phút giây qua đi là mất đi vĩnh viễn. Chính thế, nên ông đã lây sinh mệnh cá nhân, hơn thế là  tuổi trẻ –  khoảng ngắn ngủi nhất của đời người – làm thước đo thời gian. Điều này người xưa chi thấp thóang trong dự cảm, Xuân Diệu thì ráo riết, quyết liệt khẳng định:

Xuân đương tới nghĩa là xuân đương qua       
Xuân còn non, nghĩa là xuân sẽ già, 
Mà xuân hết nghĩa là tôi cũng mất. 
Lòng tôi rộng, nhưng lượng trời cứ chật, 
Không cho dài thời trẻ của nhân gian; 
Nói lam` chi rằng xuân vẫn tuần hoàn, 
Nếu tuổi trẻ chẳng hai lần thắm lạị 
Còn trời đất, nhưng chẳng còn tôi mãi, 
Nên bâng khuâng tôi tiếc cả đất trời; 

 

Rõ ràng đoạn thơ trên đã cho thấy mùa xuân chính là cái đẹp của thiên nhiên tuổi trẻ là cái đẹp của con người. Theo đó, mùa xuân của đất trời thì sẽ qua đi, còn tuổi xuân của con người thì chẳng bao giờ “thắm lại”, Nói như một triết gia khác thì: “Không ai tắm hai lần trên một dòng sông”.

Chính sự nhận thức về thời gian trôi chảy, lây tuổi trẻ, khoảng ngắn ngủi nhất của cuộc đời, để đo đêm thời gian đã khiến nhà thơ nhìn đâu cũng thấy sự li biệt, thấy mất mát. Nhà thơ thấy thời gian như ngọn gió, bay nhanh, lướt qua và mang đi tất cả. Nêu tạo vật đang ớ thời kì đẹp nhất, sung mãn nhất thì cũng có nghĩa là lúc chúng đối mặt với sự tàn phai, hủy diệt bới ngọn gió thời gian ấy. Cho nên, đâu đâu cũng thấy mùi, vị chia phôi của thời gian:

Mùi tháng, năm đều rớm vị chia phôi, 
Khắp sông, núi vẫn than thầm tiễn biệt…. 
Con gió xinh thì thào trong lá biếc, 
Phải chăng hờn vì nỗi phải bay đi ? 
Chim rộn ràng bỗng đứt tiếng reo thi, 
Phải chăng sợ độ phai tàn sắp sửa ? 

Qua những câu thơ trên, ta thây rõ như cả đất trời, núi sông, vạn vật đang dáng lên một âm thanh thảng thốt đáng sợ nhất: âm thanh của sự chia phôi li biệt.

Con người không thể đoạt quyển tạo hóa, không thế “buộc gió” hay “tắt ‘”nắng” được, cũng càng không thể nắm giữ lại thời gian. Để chiến  thắng được qua đi nhanh của thời gian, thi sĩ thấy cách duy nhất là phải chạy đua với thời gian bằng cường độ sống vội vàng và quyết liệt:

Mau đi thôi! Mùa chưa ngả chiều hôm.

Hơn thế  ta phải có khát vọng sống mãnh liệt, phải nhanh lên tận hiến và tận hưởng cuộc sống bằng tất cả các giác quan:

Ta muốn ôm 
Cả sự sống mới bắt đầu mơn mởn; 
Ta muốn riết mây đưa và gió lượn, 
Ta muốn say cánh bướm với tình yêu, 
Ta muốn thâu trong một cái hôn nhiều 
Và non nước, và cây, và cỏ rạng, 
Cho chếnh choáng mùi thơm, cho đã đầy ánh sáng 
Cho no nê thanh sắc của thời tươi; 
– Hỡi xuân hồng, ta muốn cắn vào ngươi!

Việc sử dụng hàng loạt các điệp từ, những động từ, tính từ mạnh và câu thơ cuối đã toát lên tất cả cái mạnh mẽ, quyết liệt, táo bạo và hối hả đến cuồng say của cái tôi rất Xuân Diệu! Quả thật, Xuân Diệu là một “nguồn sống dào dạt chưa từng thấy ở chốn nước non lặng lẽ này” (Hoài Thanh).


 
Tổng số điểm của bài viết là: 10 trong 2 đánh giá
5 - 2 phiếu bầu
Click để đánh giá bài viết

  Ý kiến bạn đọc

  Ẩn/Hiện ý kiến

Mã chống spam   

Những tin mới hơn

 

Những tin cũ hơn

Thời điểm thi THPT QG

Bạn muốn tổ chức thi thử vào THPT QG khi nào?

Top