NHÀ THƠ BẾ KIẾN QUỐC

 - Người đăng bài viết: Thu Trang  - Chuyên mục :  Đã xem: 330 

DAYTOT.VN GIỚI THIỆU ĐẾN CÁC EM NHÀ THƠ BẾ KIẾN QUỐC

 

 NHÀ THƠ BẾ KIẾN QUỐC

Nhà thơ Bế Kiến Quốc (Hội viên Hội Nhà văn Việt Nam), Giải thưởng Nhà nước về văn học nghệ thuật năm 2012, sinh ngày 19-5-1949 tại Nam Định; mất ngày 25-6-2002 tại Hà Nội vì mắc bệnh hiểm nghèo. Trước khi mất ông từngg là biên tập viên rồi Trưởng ban Thơ, Thư ký tòa soạn báo Văn nghệ và Tổng biên tập báo Người Hà Nội.

                                                    Nhà thơ Bế Kiến Quốc

Tác phẩm của Bế Kiến Quốc ngoài hai tập thơ thiếu nhi là 4 tập thơ: Cuối rễ đầu cành (1994); Mãi mãi ngày đầu tiên (20023); Đất hứa (2003) và Tuyển tập thơ Bế Kiến Quốc (2014).

Bế Kiến Quốc đã được nhận Giải thưởng Nhà nước về văn học nghệ thuật năm 2012; trước đó ông đã từng nhận các giải thưởng: Giải B cuộc thi thơ của báo Văn nghệ năm 1969 cho chùm thơ Những dòng sông, Giải A của Hội Nhà văn Hà Nội cùng Giải A của  Hội Liên hiệp Văn học nghệ thuật Việt Nam (năm 2002) cho tác phẩm Mãi mãi ngày đầu tiên, cùng nhiều giải thưởng văn học và báo chí khác.

Bài viết của tác giả Phạm Hồ Thu: "Bế Kiến quốc - những ẩn ức về Cái Đẹp" góp một góc nhìn về thơ Bế Kiến Quốc  - một nhà thơ được nhiều bạn đọc yêu mến...

BẾ KIẾN QUỐC-NHỮNG ẨN ỨC VỀ CÁI ĐẸP

Phạm Hồ Thu

 

Tôi còn nhớ rất rõ, vào những năm tháng cuối cùng của thập kỷ 60 của thế kỷ trước, trong một lần "lang thang" trên những trang sách, báo, tạp chí để tìm chép những câu thơ hay, những bài thơ hay (cách học của những học trò "làng văn" hồi đó), tôi đã "gặp" Bế Kiến Quốc lần đầu:

Sinh ra ở đâu mà ai cũng anh hùng

Tất cả trả lời: sinh bên một dòng sông

Rồi:

Em ta yêu có gì như dòng sông

Một nền xanh tràn xuống chảy theo dòng...

Đấy, Bế Kiến Quốc đấy! Chẳng có gì, một câu thơ thật giản dị, sao gõ vào trái tim ta một điều gì đó, và ta nhớ... Tôi còn nhớ: đó là một bài thơ in trên một tập san "lưu hành nội bộ" dành cho sinh viên Khoa Văn của Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội. Những tập san in rô-nê-ô, có màu giấy đen xỉn, nhưng được truyền tay cho rất nhiều sinh viên đọc. Ở những tập san có màu giấy đen xỉn ấy, sau này tôi còn gặp những Pon E-lu-a, Pôn Véc-len, A-pô-li-ne, Ê-xê-nhin, On-ga Béc-gon hay nhà viết kịch Ác-bu-dốp...

Sau này, tôi "gặp lại" bài thơ của Bế Kiến Quốc trong chùm thơ dự thi của tuần báo Văn nghệ. Bế Kiến Quốc đã giành giải Nhì trong cuộc thi rất danh giá ấy - một cuộc thi thơ mà sau này lưu danh rất nhiều nhà thơ nổi tiếng của thế hệ thơ chống Mỹ như Phạm Tiến Duật, Phan Thị Thanh Nhàn, Vương Anh... Lúc ấy, Bế Kiến Quốc đang là sinh viên Khoa Văn Đại học Tổng hợp, khoảng 20-21 tuổi. Anh trẻ nhất trong số những tác giả lên nhận giải.

Cũng có thể nói thêm rằng: Thế hệ chúng tôi hồi ấy, cả người viết lẫn người đọc, người yêu văn chương, phần lớn sáng trong, đầy nhiệt huyết và đặc biệt là hay mơ mộng. Cuộc chiến tranh chống Mỹ lúc ấy đang vào thời kỳ ác liệt. Rất nhiều người cầm bút lên đường. Nếu nói về những nhà thơ viết về chiến tranh, thổi bùng lên những ngọn lửa  nhiệt huyết hay mơ mộng lúc ấy phải nói đến một Phạm Tiến Duật với Trường Sơn Đông, Trường Sơn Tây, Lửa đèn; một Bằng Việt với những Tình yêu và báo động, Nhớ lại Pau-tốp-xki; một Lưu Quang Vũ với Phố huyện, Vườn trong phố, một Xuân Quỳnh với Gió Lào cát trắng, Thuyền và biển v.v.... Thỉnh thoảng có gặp tác giả Những dòng sông trên báo nhưng hình như anh không cùng nhịp điệu với những bài thơ hào sảng tha thiết nói về chiến tranh, những sự tích anh hùng hay cuộc chiến đấu dựng  xây đất nước sau chiến tranh rất phổ biến hồi ấy...

Không dưng lòng chợt tơi bời

Bốn bề tịnh vắng chẳng người tri âm...

Không dưng lòng chợt nhói đau

Sóng xô trắng xóa bãi dâu thuở nào...

(Không dưng, viết 1991)

Và trong bài Chợt nghĩChợt nghe trong đêm/ Tiếng ai gọi... có thể có một người đang lạc đường trơ trọi/ Có thể có điều gì đe dọa một cô gái/ Có thể có kẻ nào khảo tra một trẻ thơ vô tội/ Hoặc có ai đang gặp điều oan trái/ Khóc - nước mắt âm thầm cầu gọi/ Ai cứu tôi/ Ai giúp tôi/ Ai thương tôi với..". Hay bài thơ anh viết cho con chó yêu của mình - bài Thơ cho Lou : Đôi khi suốt buổi chiều ngồi nhìn vào mắt Lou/ tìm thấy niềm cảm thông/ Mắt Lou buồn thật buồn/ Thương con người cứ phải làm con người.....

Có điều gì xảy ra ở đây nhỉ? Tôi đã đọc thật kỹ tập thơ Cuối rễ đầu cành của Bế Kiến Quốc - tập thơ riêng đầu tiên của anh (không tính hai tập thơ viết cho thiếu nhi trước đó), xuất bản năm 1994, 25 năm sau chùm thơ anh được giải thưởng, tuyệt nhiên không thấy nhà thơ có một giọng điệu nào hào sảng hay sự "thương vay khóc mướn" nào đó. Cả tập thơ là một điệu tâm tình - tâm tình về tình yêu, tình bạn, tình mẹ, tình cha con. Tâm tình về lẽ sống ở đời, về sự sống hay cái chết. Đặc biệt là những tâm tình của một kẻ "đứng về phe nước mắt", bênh vực và tỏ bày nồng nàn về tình yêu với Cái Đẹp. Bài Thành Chương vẽ là một ví dụ: Như chùm ớt treo lửng lơ bờ giậu/ Càng đắng cay càng tự chín trong vườn/ Thành Chương vẽ/ Vẽ và đang cất giấu/ Từng mảnh rời tuyệt mỹ của nhân gian/... Thành Chương vẽ/ Vẽ - và đang cầu nguyện/ Cho phục nguyên Thế Giới tả tơi này... (bài viết tháng 10 năm 1993). Tất nhiên chẳng ai nghĩ đây là một bài thơ đơn thuần ngợi ca tình bạn. Mà ở đây là sự liên tài giữa hai tâm hồn nghệ sỹ, sự liên minh cùng nguyện cầu, cùng tuyên ngôn chống lại cái xấu và cái ác, cái tầm thường...

Cùng một âm hưởng này, trong nhiều bài thơ khác, cuộc "trò chuyện" của Bế Kiến Quốc với những nhân vật có tên tuổi như Cao Bá Quát, Văn Cao, Trần Mai Ninh, Đào Tấn, P.Verlaine, Nadim  Hik-met v.v... , hay các cuộc "trò chuyện" với thiên nhiên, hoa lá cỏ cây, là một hành trình hướng nội để giãi bày một tâm hồn nhậy cảm, đầy buồn thương hướng về Cái Đẹp, hướng về cái mà thi sĩ mơ ước và mơ mộng...

Sỹ phu trằn trọc trong cơn loạn

Ba, bảy con đường - biết chọn đâu

 

Đúng, sai ai tính cho trọn vẹn

Chưa kịp từ quan đã bạc đầu...

(Chiều Văn Xương Các - 1986)

Thế rồi Bế Kiến Quốc ra đi - anh đi quá sớm! Tài sản văn chương anh để lại lúc ấy chỉ vẻn vẹn một tập thơ in riêng - Cuối rễ đầu cành và hai tập thơ thiếu nhi. Thật là ít ỏi so với một sự nghiệp văn chương! Chỉ khi Đỗ Bạch Mai cho in và tặng bạn bè hai tập thơ sau này của Bế Kiến Quốc - tập Mãi mãi ngày đầu tiên và tập Miền đất hứa, thì bạn bè và người đọc đã từng yêu quý anh thêm sững sờ và tiếc nuối một cuộc đời, một tâm hồn thi nhân ẩn chứa bao điều về Cái Đẹp... Riêng tôi, tôi đã "gặp lại" Bế Kiến Quốc trong ấn tượng ban đầu: thi nhân ấy - người mải miết đi tìm Cái Đẹp...

Tôi có gì mà nói thuở xưa đâu

Tôi chỉ có tình yêu, chỉ có niềm hy vọng

Cánh hải âu như chiếc thuyền giấy trắng

Sông đưa đường, lát nữa đã trùng khơi

(Sông Lấp, viết tháng 7-1975)

Lại sông! Đọc ba tập thơ của Bế Kiến Quốc với hơn 230 bài thơ, nếu để ý, ta sẽ thấy thi sĩ viết rất nhiều về sông. Hay nói đúng hơn, sự tha thiết, mải miết chảy như một cách tha thiết hiến dâng của những dòng sông luôn tạo cảm hứng cho nhà thơ... Anh đã từng viết: Em ta yêu có gì như dòng sông từ thuở ban đầu, rồi lại viết: Sự cô đơn của anh, anh ghét nó trong bài có tựa đề như một lời kêu gọi: Hãy nhìn anh như nhìn một dòng sông. Và trong bài Ấn tượng Tây Nguyên, anh viết: Anh còn giấc mơ/ Giấu sau cơn giông/ Anh còn nỗi nhớ/ Nuôi trong dòng sông...Rồi anh lại viết: Nào, ta lại khởi đầu/ Khơi lại những con sông đang sắp sửa cạn dòng/ Quét dọn khắp bầu trời và treo lên những vì sao mới... / Đặt tên lại những niềm tin để gọi... (Bài Khởi đầu).

Đã rất nhiều thi sĩ, nhạc sĩ viết về dòng sông, viết hay, nhờ khai thác những kỷ niệm đẹp, ấn tượng đẹp. Riêng với Quốc, có những dòng sông chảy trong tiềm thức và được anh khai thác ở nhiều góc độ khác nhau, như khai thác sự phong phú tiềm ẩn trong chính tâm hồn mình...

 


 
Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết

  Ý kiến bạn đọc

  Ẩn/Hiện ý kiến

Mã chống spam   

Những tin mới hơn

 

Những tin cũ hơn

Thời điểm thi THPT QG

Bạn muốn tổ chức thi thử vào THPT QG khi nào?

Top