CÂU ĐỐ LÀ GÌ ?

 - Người đăng bài viết: Thu Trang  - Chuyên mục :  Đã xem: 42 

Daytot.vn giới thiệu cho các em kiến thức CÂU ĐỐ LÀ GÌ ?

 

CÂU ĐỐ LÀ GÌ ? 

1. Khái niệm

Trong kho tàng văn học dân gian Việt Nam, câu đố có số lượng khá phong phú. Về mặt hình thức và nội dung, câu đố thể hiện những đặc trưng riêng biệt của một thể loại văn học dân gian. Trong đời sống tinh thần phong phú của nhân dân, câu đố cũng chiếm một vị trí đáng kể.

Câu đố là thể loại văn học dân gian phản ánh sự vật hiện tượng theo lối nói chệch. Khi sáng tạo câu đố, người ta tìm đặc trưng và chức năng của từng vật cá biệt và sau đó phản ánh thông qua sự so sánh, hình tượng hóa.

-Vừa bằng hột lạc, trong nạc ngoài xương.

-Cái vũng trâu đầm, con rắn nằm ngang, lấy sào mà đẩy.

Câu đố được xây dựng nhằm mục đích mô tả, bằng hình tượng hoặc từ ngữ, những dấu hiệu đặc trưng và chức năng của những vật đố cá biệt, cụ thể. Câu đố là một phương tiện để nhận thức và kiểm tra nhận thức về các sự vật hiện tượng của thế giới khách quan. Ðiều này biểu hiện ở hình thức cấu tạo câu đố: Ðố - Giải.

Không phải mọi sự đoán giải đều là câu đố, câu đố là một thể loại văn học dân gian độc lập.

Ðây là những câu hát đố:

Anh đố em:

                              Cái gì mà thấp ? cái gì mà cao ?

                  Cái gì sáng tỏ hơn sao trên trời ?

Cái gì em trải anh ngồi ?

Cái gì thơ thẩn ra chơi vườn đào ?

Cái gì mà sắc hơn dao ?

Cái gì phơn phớt lòng đào thì em bảo anh ?

Cái gì trong trắng ngoài xanh ?

Cái gì soi tỏ mặt anh, mặt nàng ?

Cái gì xanh, đỏ, trắng, vàng ?

Cái gì ăn phải dạ càng tương tư ?

Cái gì năm đợi tháng chờ ?

Cái gì em đội phất phơ trên đầu ?

Cái gì sắc hơn dao cau ?

Cái gì tiện chũm cho nhau ăn cùng ?

Một quan là mấy trăm đồng ?

Một mối tơ hồng là mấy trăm dây ?

Một cây là mấy trăm cành ?

Một cành là mấy trăm hoa ?

Em ngồi em giảng cho ra,

Thì anh kết nghĩa giao hòa cùng em.

(Hát trống quân).

-Ðến đây hỏi khách tương phùng.

Chim chi một cánh dạo cùng nước non ?

-Cây chi mà bắc qua sông,

Cây chi mà mọc đàng đông bốn mùa ?

(Hát phường vải).

2. Phân biệt câu đố với tục ngữ, ca dao

Có sự tương đồng về hình thức ngắn gọn, cô đúc, có vần điệu nhịp nhàng.

- Ðời cha ăn mặn, đời con khát nước.

                        -Vốn xưa nó ở trên non.

Ðem về mà tạc trên tròn dưới vuông.

Có sự khác biệt về chức năng và phương pháp nghệ thuật. Trong cách thức phản ánh của câu đố có những cơ sở giống các ẩn dụ trong các thể loại văn học dân gian khác. Song câu đố xây dựng hình tượng phản ánh dấu hiệu đặc trưng và chức năng của những sự vật, sự việc cụ thể với mục đích kiểm tra, truyền đạt tri thức về thế giới khách quan.

3. Nguồn gốc và quá trình hình thành câu đố

Phương pháp nhận thức và phản ánh nghệ thuật của câu đố là một phương pháp phổ biến ở hầu hết các dân tộc khác nhau trên thế giới. Phương pháp này có mầm mống từ thời kỳ rất cổ. Theo ức đoán, câu đố ra đời từ thời cổ đại liên quan đến lối nói so sánh gián tiếp phổ biến của người thời cổ, hiện tượng chưa có tên của nhiều sự vật phổ biến trong giai đoạn đầu của mọi dân tộc. Việc dùng sự vật này để nói sự vật khác, việc miêu tả đặc điểm sự vật vào một hình thức ngôn ngữ là điều hợp quy luật. Nghệ thuật câu đố có thể đã được nảy sinh từ đó.

4.Phân loại câu đố

            Căn cứ hình thức diễn tả, câu đố được chia 2 loại: câu đố chính hiệu và câu đố vay mượn.

                                    -Lá xanh, cành đỏ, hoa vàng,

Là là mặt đất đố chàng cây chi ?

-Vầng trăng vằng vặc giữa trời,

Ðinh ninh hai miệng một lời song song.

            Căn cứ đối tượng phản ánh, câu đố được chia 2 loại: loại thuộc tự nhiên, loại thuộc văn hóa.

                                    -Thuở bé em có hai sừng,

Ðến khi nửa chừng mặt đẹp như hoa.

Ngoài hai mươi tuổi sắp già,

Quá ba mươi tuổi mọc ra hai sừng.

-Tám xóm nhóm lại hai phe,

Dựng một cây tre bắc cầu một cột.


 
Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết

  Ý kiến bạn đọc

  Ẩn/Hiện ý kiến

Mã chống spam   

Những tin mới hơn

 

Những tin cũ hơn

Thời điểm thi THPT QG

Bạn muốn tổ chức thi thử vào THPT QG khi nào?

Top