Khái quát về luật thơ

 - Người đăng bài viết: Thu Trang  - Chuyên mục :  Đã xem: 59 

Daytot.vn gửi đến các em bài Khái quát về luật thơ

 

KHÁI QUÁT VỀ LUẬT THƠ 

1. Ví dụ

a. Thể thơ lục bát

-       Số tiếng: trên 6, dưới 8.

-       Vần: Tiếng cuối câu 6 phải cùng vần với tiếng 6 của câu 8. Tiếng cuối của câu 8 vần với tiếng cuối của câu 6 tiếp theo.

-       Nhịp: 2/2/2 cũng có thể 3/3 ở câu 6.

Mình về/mình có/nhớ ta

Một ngìn năm/một vạn năm

Con tằm/vẫn kiếp/con tằm/xe tơ

b. Thơ Đường luật: Thất ngôn bát cú, thất ngôn tứ tuyệt. 

-       Số tiếng: 7 tiếng. 

-       Về thanh: 

Nhị tứ lục phân minh.

+         1 2 3 6 7

+         Tiếng thứ 2 và 6 cùng thanh, đối với thanh của tiếng thứ 4. 

Nhất tam ngũ bất luận.

      Tiếng 1.3.5 gieo bằng thanh nào cũng được

Vần:

-       Luật trắc, vần bằng:

      Tiếng suối trong như tiếng hát xa 

-       Luật bằng, vần bằng:

      Trong  không rượu cũng không hoa 

Liên: (với bài bát cú)

-       Tiếng thứ 2 câu 1 với tiếng thứ 2 câu 8 cùng một liên (cùng thanh).

-       Tiếng thứ 2 của câu 2 với tiếng thứ 2 của câu 3 là cùng một liên (cùng thanh).

-       Tiếng thứ 2 của câu 4 với tiếng thứ 2 của câu 5 là cùng một liên (cùng thanh).

-       Tiếng thứ 2 của câu 6 với tiếng thứ 2 của câu 7 là cùng một liên (cùng thanh).

Chú ý: Tiếng 2 của câu một là trắc thì tiếng 2 của câu 2 là bằng và ngược lại.

2. Bài học

-       Luật thơ là những quy định có tính nguyên tắc bắt buộc về gieo vần, ngắt nhịp, số tiếng, hài hoà âm thanh đối với thể thơ nào đó. Tất cả quy định ấy được khái quát theo kiểu mẫu ổn định.

-       Âm tiết (hay tiếng) là đơn vị cơ bản của luật thơ.

-       Cấu tạo của tiếng: 

+         Chia làm hai: phụ âm đầu và phần vần.

+         Vần có hai: Mở và đóng.

-       Vần mở không có phụ âm cuối và có thể là bán âm (vào).

-       Vần đóng có một trong các phụ âm cuối sau: m, n, t, ng, c, ch.

+         Mỗi tiếng có một trong các thanh: không, huyền, sắc, hỏi, ngã, nặng. Những vần bằng (bình thanh) gồm thanh không, thanh huyềnnhững thanh còn lại thuộc vần trắc (khí thanh) là những thanh hỏi, ngã, nặng.

+         Nhóm thanh lại chia thành hai nhóm đối lập nhau về âm vực 

+         Nhóm bổng (cao) gồm các thanh không, sắc, ngã.

+         Nhóm trầm (thấp) gồm huyền, nặng, hỏi. 

-> Sự đối lập tạo thành hài hoà về âm thanh trong thơ cộng với ngắt nhịp, ngắt dòng làm thành luật thơ hay hẹp hơn là mô hình âm luật Tiếng Việt.
3. Một số ví dụ trong các bài thơ cụ thể:

a.  Thể lục bát (còn gọi là thể sáu – tám) Ví dụ:

Trăm năm trong cõi người ta.

Chữ tài chữ mệnh khéo là ghét nhau

Trải qua một cuộc bể dâu

Những điều trông thấy mà đau đớn lòng.

                                                                                               (Nguyễn Du, Truyện Kiều)

-    Số tiếng: Mỗi cặp lục bát gồm hai dòng: dòng lục (6 tiếng), dòng bát (8 tiếng). Bài thơ lục bát là sự kế tiếp của các cặp thơ như thế.

-     Vần: Vần lưng hiệp vần ở tiếng thứ 6 của hai dòng và giữa tiếng thứ 8 của dòng bát với tiếng thứ 6 của dòng lục.

-     Nhịp: Nhịp chẵn dựa vào tiếng có thanh không đổi (tức các tiếng 2, 4 6): 2-2-2.

-      Hài thanh: Có sự đối xứng luân phiên B – T – B ở các tiếng 2, 4, 6 trong dòng thơ và đối lập âm vực trầm bổng ở tiếng thứ 6 và tiếng thứ 8 dòng bát.

2.     Thể song thất lục bát (còn gọi là gián thất hay song thất)

Ví dụ:

Ngòi đầu cầu nước trong như lọc,

Đường bên cầu cỏ mọc còn non.

Đưa chàng lòng dặc dặc buồn,

Bộ khôn bằng ngựa, thủy khôn bằng thuyền.

(Đoàn Thị Điểm (?), Chinh phụ ngâm)

-    Số tiếng: cặp song thất (7 tiếng) và cặp lục bát (6 – 8 tiếng) luân phiên kế tiếp nhau trong toàn bài.

-  Vần: gieo vần lưng  ở mỗi cặp (lọc – mọc, buồn – khôn); cặp song thất có vần trắc, cặp lục bát có vần bằng. Giữa cặp song thất và cặp lục bát có vần liền (non – buồn).

-    Nhịp: 3 -4 ở hai câu thất và 2 – 2 – 2 ở cặp lục bát.

-   Hài thanh: cặp song thất lấy tiếng thứ ba làm chuẩn mực, có thể có thanh bằng (câu thất – bằng) hoặc trắc (câu thất – trắc) nhưng không bắt buộc.
Với bài về luật tho, các em sẽ có thể phân biệt thật rõ ràng các thể thơ, đồng thời về cả hiệu quả nghệ thuật
Sau bài "Luật thơ"

 Các em tìm hiểu thêm:
- Một thời đại trong thi ca
- Phong cách sáng tác
- Ngữ cảnh 


 
Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết

  Ý kiến bạn đọc

  Ẩn/Hiện ý kiến

Mã chống spam   

Những tin mới hơn

Thời điểm thi THPT QG

Bạn muốn tổ chức thi thử vào THPT QG khi nào?

Top