TÌM HIỂU AQ CHÍNH CHUYỆN

 - Người đăng bài viết: Thu Trang  - Chuyên mục :  Đã xem: 35 

Daytot.vn giới thiệu tới các em HS TÌM HIỂU AQ CHÍNH CHUYỆN

 

TÌM HIỂU AQ CHÍNH CHUYỆN

AQ CHÍNH TRUYỆN LÀ ÐỈNH ÐIỂM SÁNG TẠO TRONG VĂN NGHIỆP LỖ TẤN:

            _ AQ chính truyện là một trong 108 danh tác của thế giới. Cho đến nay tác phẩm đã được dịch ra nhiều thứ tiếng trên thế giới: tiếng Anh, Nga, Ðức,Bồ Ðào Nha, Tây Ban Nha, Ý, Thụy Ðiển, Miến Ðiện, Việt Nam, Inđônêxia, Triều Tiên, Nhật Bản.

            _ AQ chính truyện có tầm khái quát rất rộng lớn: nó thâu tóm, ôm trùm, đã khái quát được thực trạng xã hội Trung Quốc trước, trong và sau cách mạng Tân Hợi (1911).

            _ Ðể khái quát một giai đoạn đầy biến động với một trường diện lịch sử rộng lớn này đáng lẻ phải dùng một bộ tiểu thuyết trường thiên. Song, Lỗ Tấn chỉ dùng một truyện vừa trên dưới 50 trang mà đã khái quát được toàn bộ thực trạng xã hội Trung Quốc trước, trong và sau cách mạng Tân Hợi.

            _ Về đề tài, AQ chính truyện viết về đề tài lớn.Ðó là đề tài nông dân. Trong văn nghiệp của Lỗ Tấn hầu hết tác phẩm tập trung vào hai đề tài: nông dân và trí thức tiểu tư sản. AQ chính truyện là một tác phẩm nổi bật viết về đề tài nông dân.

            _ Chủ đề: AQ chính truyện đã nêu lên một vấn đề trọng đại và bức xúc của lịch sử Trung Quốc lúc bấy giờ: nông dân với cách mạng. Lịch sử Trung Quốc lúc ấy đòi hỏi phải có một cuộc cách mạng. Cách mạng là một sự đổi thay. Cách mạng là sự nghiệp của quần chúng, là ngày hội của quần chúng. Thế nhưng những nông dân như AQ lại không được làm cách mạng.

            _ Thành tựu nổi bật nhất của AQ chính truyện là đã xây dựng được tính cách điển hình trong hoàn cảnh điển hình. Tính cách điển hình trong hoàn cảnh điển hình h là yêu cầu thuộc bản chất mĩ học của phương pháp hiện thực chủ nghĩa.

 

            Trong thư gửi cho nữ văn sĩ Anh Mac-gơ-rit Hakờnex (tác giả: Cô gái thành thị) 4-1888,Ăngghen đã kiến giải về chủ nghĩa hiện thực như sau: Chủ nghĩa hiện thực, theo ý tôi ngoài sự chính xác của các chi tiết ra còn cần phải nói tới việc tái hiện chân thực những tính cách điển hình trong những hoàn cảnh điển hình. Tính cách điển hình có mối quan hệ chặt chẽ với hoàn cảnh điển hình. Tính cách điển hình là sự tổng hòa của nhiều mối quan hệ từ trong hoàn cảnh điển hình. Thế nào là tính cách điển hình? Cũng theo Ăngghen thì: Mỗi nhân vật là một điển hình, nhưng đồng thời cũng là một cá tính hoàn toàn đích xác. Là con người này như ông già Hêghen nói.

            Con người này là con người được xác định bởi tính cách, không dễ bị hòa đồng bởi con người khác. Hêghen nói:Mỗi nhân vật là một điển hình. Ðiển hình ở đây có nghĩa là tiêu biểu, đại diện cho một tầng lớp, một giai cấp trong xã hội. Ðây chính là tính chung trong tính cách của nhân vật. Nhưng đồng thời cũng là một các tính hoàn toàn đích xác, là con người này như ông già Hêghen nói. Cá tính hoàn toàn đích xác là cá tính riêng hoàn toàn xác lập. Con người này là một khái niệm mang ý nghĩa triết học cao. Con người này có nghĩa không phải là con người kia để xác định một tính riêng, nét riêng trong tính cách của nhân vật. Tính riêng này không thể hòa trộn, đánh đồng hoặc nhập vào bất cứ tính cách của nhân vật nào khác. Như vậy, theo ý kiến của Ăngghen thì tính cách điển hình là sự kết hợp giữa tính chung và tính riêng.

            Khi kiến giải về tính cách điển hình, Bi-ê-lin-xki lại cho rằng: Mỗi nhân vật của nhà văn thật sự có tài năng là một kiểu người, và đối với người đọc mỗi kiểu người là một người lạ đã quen biết. Dựa vào ý kiến này, ta có thể biết thêm tính cách điển hình của nhân vật là sự kết hợp giữa yếu tố lạ và yếu tố quen Ðây cũng chính là phép biện chứng của tính cách điển hình. Quen chính là những biểu hiện của những nét tính cách phổ biến, thường thấy. Lạ là những nét tính cách ít thấy, song có thực (nó khác với những yếu tố kì vĩ, huyền thoại được tạo nên bằng thủ pháp ước lệ hay lí tưởng hóa của chủ nghĩa cổ điển hay chủ nghãi lãng mạn).

            Giữa các yếu tố này có sự chuyển hóa cho nhau. Nhân vật AQ trong AQ chính truyện đã có được sự kết hợp.

II. GIÁ TRỊ NGHỆ THUẬT VÀ NỘI DUNG CỦA AQ CHÍNH TRUYỆN:

                        1. Một bản sơ yếu lí lịch.

            _Họ và tên: AQ không có họ, không có tên. AQ chỉ là tên ước định mà tác giả gán cho mà thôi.

            _Ngày tháng năm sinh: 0

            _Quê quán: 0

            _ Nghề nghiệp: 0

Một con số zero to tướng phủ lên lá số tử vi của AQ( Ðặng Thai Mai)

Ðã là con người thì phải có tên. Vậy mà AQ lại không co tên nên chẳng khác gì  con vật.Trong khi  làng Mùi  có hai nha giàu là cụ cố họ Tiền và cụ cố họ Triệu, nhưng AQ chỉ nhận mình là người họ Triệu. Nếu AQ có tâm lý thấy kẻ sang bắt quàng làm họ thì AQ cũng có thể nhận mình là người họ Tiền được chứ sao ?. Song, AQ chỉ nhận mình là người họ Triệu. Ðây là dấu hiệu làm cơ sở để có thể nói rằng AQ vốn là người họ Triệu. Nhưng trong cái xã hội bần cư trung thị vô nhân vấn, phú tại thâm sơn hữu khách tầm (nhà nghèo ở giữa chợ không có người hỏi tới, nhà giàu ở trong rừng sâu lại có khách tìm đến), thì một người cố nông như AQ làm sao được chấp nhận là người họ Triệu của cụ cố họ Triệu giàu có. Tên và họ của AQ bị chính giai cấp thống trị tước đoạt và gạt AQ ra ngoài lề xã hội, đẩy AQ xuống hàng những con vật. Trong bản sơ yếu lý lịch của nhân vật AQ chỉ có cột mục nghề nghiệp: Ai thuê gặt lúa thì gặt lúa, thuê gĩa gạo thì giã gạo, thuê chống thuyền thì chống thuyền. Ở cột mục này, có thể khẳng định được rằng AQ là một nông dân. Nhưng nhân vật AQ lại sống trong tình trạng sinh vô gia cư, tử vô địa táng -tứ cố vô thân, nên có thể khẳng định thầnh phần xã hội của nhân vật AQ là một cố nông đúng với ý nghĩa đích thực của nó.

                        2. Một tính cách vừa lạ vừa quen:

            Hoàn  cảnh điển hình là hoàn cảnh tạo nên tính cách điển hình của nhân vật. Tính cách của nhân vật là sự tổng hòa những mối quan hệ xã hội trong hoàn cảnh ấy. Hoàn cảnh điển hình trong AQ chính truyện là làng Mùi mà làng Mùi là hình ảnh thu nhỏ lại của nông thôn Trung Quốc hồi ấy. Làng Mùi là một chốn ao tù, nước đọng, bảo thủ, trì trệ. Ở  làng Mùi cũng có các giai cấp như trong toàn xã hội Trung Quốc vậy. Giai cấp thống trị ở làng Mùi có cụ cố họ Tiền và cụ cố họ Triệu. Những người cố nông có AQ, cụ Don, Vương râu xồm, vú Ngò. Tầng lớp tăng lữ:có sư nữ ở chùa Tĩnh Tu. Trên cái nền của những mối quan hệ giai cấp ấy, tính cách của AQ đã được bộc lộ. Làng Mùi chính là hoàn cảnh điển hình và tính cách của AQ là tính cách điển hình. Tính cách của AQ là sự kết hợp hài hòa giữa yếu tố lạ và yếu tố quen.

            _ Yếu tố quen: AQ là một cố nông như bao nhiêu cố nông khác ở nông thôn Trung Quốc thời này. AQ cũng có những nhu cầu tối thiểu như bất kì con người nào để tồn tại. Ðó là: nhu cầu về ăn, mặc, nhu cầu xây dựng hạnh phúc gia đình. Trong yếu tố quen có yếu tố lạ. Nhân vật AQ cũng có nhu cầu xây dựng hạnh phúc gia đình như mọi người khác. Ðó là nét rất quen. Nhưng động lực của nhu cầu này lại không phải là tình yêu mà là do một quan niệm của lễ  giáo phong kiến: bất hiếu hữ tam,vô hậu vi đài (trong 3 điều bất hiếu thì điều bất hiếu lớn nhất là không có con trai nối dõi tông đường).

Phép thắng lợi tinh thần, bệnh tự cao tự đại biểu hiện của tư tưởng giai cấp thống trị ở Trung Quốc lúc này. Phép thắng lợi tinh thần là tạo ra những thắng lợi trong tưởng tượng mà thực chất là thất bại. Người khác đánh AQ, AQ bị thua, AQ cho rằng nó đánh mình chẳng khác gì nó đánh bố nó. Về gia thế của AQ không ai biết, nhưng AQ luôn luôn huyênh hoang: Nhà tao xưa kia có bề có thế bằng mấy mày kia, thứ mày thấm vào đâu. Có thể nói AQ đứng chênh vênh trên miệng hố hiện tại, không có quá khứ hoàng kim cũng không có tương lai xán lạn. Thế nhưng, AQ thường nói về tương lai: Con tớ ngày sau làm nên chẳng bằng năm, bằng mười lũ ấy à, AQ luôn mang trong mình phép thắng lợi  tinh thần như là một lá bùa hộ mệnh, như là một thứ vũ khí tùy thân để phản ứng, để chống trả mọi đối thủ trong xã hội.Là một cố nông, vậy mà AQ lại mang tư tưởng của giai cấp thống trị. Ðiều này đã tạo nên nét lạ trong tính cách của AQ. Song, có phải vì thế mà tính cách AQ thiếu tính chân thực, thiếu nhất quán không?. Có người lại còn cho rằng đây là sự gán ghép tùy tiện của Lỗ Tấn. Hoàn toàn không phải như vậy. Tính cách điển hình của AQ là rất chân thực. Sỡ dĩ AQ là cố nông mà lại mang trong mình tư tưởng của giai cấp thống trị là bởi:Tư tưởng thống trị của một thời đại là tư tưởng của giai cấp thống trị (Mác).

            Ðối với những người thuộc các tầng lớp trong xã hội, AQ có những phản ứng giống nhau không hề có phân biệt gì. Ðiều này chứng tỏ AQ mơ hồ mất hết cảm quan hiện thực. AQ không say bởi rượu, AQ rất tỉnh nhưng do những phản ứng của AQ ngờ nghệch và không có tính định hướng nên AQ tỉnh là say.

             Giai cấp nông dân trong lịch sử tiến hóa của nhân loại, không hề có một triết gia, một tư tưởng nào cả. Vì vậy, nhân vật AQ về vật chất là 0 ( zero )Sinh vô gia cư, tử vô địa táng về tinh thần, về hệ tư tưởng cũng zero.    Không vật chất, không tinh thần làm sao sống được ?. Do đó, AQ phải bám theo tử tưởng của giai cấp thống trị.

AQ rơi vào khoảng trống của tinh thần và của tư tưởng. Nên AQ đã phải vay mượn đã phải bám víu lấy tư tưởng của giai cấp thống trị để tồn tại. Rõ ràng sự tồn tại của AQ trong tác phẩm làphép thắng lợi tinh thần là hiện thân của bệnh tự cao, tự đại của giai cấp thống trị.

            Tính cách điển hình của nhân vật AQ không chỉ là sự kết hợp giữa tính chung và tính riêng, yếu tố lạ và yếu tố quen mà còn là sự kết hợp giữa cái bi và cái hài.

            *Bi: cái bi trong tính cách của AQ được luận giải trên cơ sở vận dụng ý kiến của Ăngghen :Sự xung đột có tính bi kịch giữa cái định lí tất yếu về phương diện lịch sử và việc không thể thực hiện được định lí đó về phương diện thực tiễn

                        AQ muốn thắng nhưng không được thắng (muốn thắng là phương diện lịch sử, không được thắng là phương diện thực tiễn)

                        AQ muốn yêu mà không được yêu

AQ muốn làm cách mạng mà không được làm cách mạng.

            * Hài: Theo cách giới thuyết của Tsecnưsépxki-nhà văn, nhà tư tưởng dân chủ của nước Nga thì: Cái hài là sự trống rỗng và sự vô nghĩa bên trong được che đậy bằng một cái vỏ huênh hoang tự cho rằng có nội dung và có ý nghĩa thực sự. Cái hài còn được hiểu theo nghĩa mà Mác đã nêu ra trong tác phẩm Phê phán triết học pháp quyền của Hê-ghen: Giai đoạn cuối cùng của một hình thái lịch sử chính là tấn hài kịch của nó. Phép thắng lợi tinh thần của nhân vật AQ cùng với những biểu hiện tư tưởng tự cao tự đại của giai cấp thống trị mà nhân vật AQ đã vơ vào mình chính là nét nổi bật về tinh thần của giai đoạn cuối cùng hình thái lịch sử xã hội phong kiến Trung Quốc ở triều Mãn Thanh.

III. BÓNG DÁNG CÁCH MẠNG TÂN HỢI TRONG AQ CHÍNH TRUYỆN:

Trong AQ chính truyện, có bóng dáng của cuộc cách mạng Tân Hợi. Lỗ Tấn đã khắc họa bóng dáng này bằng lối phác họa, chấm phá, nhưng lại đầy ấn tượng. Ðã gọi là cách mạng thì phải tạo được những biến đổi lớn. Cách mạng muốn thành công thì phải dựa vào quần chúng khi quần chúng có vai trò quyết định thắng lợi của cách mạng. Vậy mà quần chúng như AQ lại không được làm cách mạng. Cách mạng Tân Hợi đến với làng Mùi chỉ tạo nên được một sự xao động giống như sự xao động của mặt nước ao hồ khi có một viên sỏi nhỏ ném xuống để rồi nó trở lại bằng lặng như xưa. Với  những nét phác họa tinh tế, Lỗ Tấn đã thể hiện một thái độ phê phán đối với tính chất không triệt để của cuộc cách mạng Tân Hợi 1911.


 
Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết

  Ý kiến bạn đọc

  Ẩn/Hiện ý kiến

Mã chống spam   

Những tin mới hơn

 

Những tin cũ hơn

Thời điểm thi THPT QG

Bạn muốn tổ chức thi thử vào THPT QG khi nào?

Top