TRUYỆN THUỐC CỦA LỖ TẤN

 - Người đăng bài viết: Thu Trang  - Chuyên mục :  Đã xem: 20 

Daytot.vn giới thiệu tới các em HS TRUYỆN THUỐC CỦA LỖ TẤN

 

  TRUYỆN THUỐC CỦA LỖ TẤN 

  Truyện Thuốc lần đầu tiên được in trên tờ tạp chí Thanh niên mới - Tân thanh niên số ra tháng 5 năm 1919 . Ðây là một truyện ngắn luận đề gồm bốn chương . Chương một tác giả miêu tả việc lão Hoa Thuyên đi mua chiếc bánh bao thấm máu người . Chương hai miêu tả việc cu Thuyên ăn chiếc bánh bao thấm máu người . Chương ba cảnh trong quán trà lão Hoa Thuyên  .

Chương bốn miêu tả cảnh trên nghĩa địa . Là một truyện ngắn luận đề nên Thuốcgần như không có cốt truyện  . Các chương được sắp xếp tưởng như rời rạc , nhưng nó lại có mối quan hệ tiềm ẩn bên trong . Ðó là mối quạnhê lôgic , quan hệ nhân quả . Chương I  là nhân , chương II là quả . Chương I , chương II là nhân chương III , chương IV là quả . Kết cấu của truyện Thuốc tưởng như rời rạc , giữa các chương gần không có quan hệ gắn bó với nhau . Nhưng thực ra nó lại có mối quan hệ chìm, tiềm ẩn giữa các chương. Là một tác phẩm văn chương, nhưng truyện ngắn Thuốc không dùng kết cấu của tư duy hình tượng , mà lại dùng kết cấu của tư duy luận lý , tư duy lôgíc . Nên quan hệ của bốn chương là quan hệ nhân- quả. Bốn chương của truyện móc xích với nhau trong mối quan hệ nhân- quả.

      Nhan đề của truyện ngắn là Thuốc hàm chứa ý nghĩa sâu xa , mang dụng ý của tác giả . Trong truyện có bài thuốc chữa bệnh lao bằng chiếc bánh bao thấm máu người . Thuốc ở đây là thuốc để chữa bệnh . Song không phải là thuốc để chữa bệnh cho cơ thể mà làthuốc để chữa bệnh tinh thần cho dân chúng Trung Hoa.

           Ðề tài của truyện Thuốclà thực trạng xã hội Trung Quốc trước Cách mạng Tân Hợi.

            Chủ đề của truyện là : thực trạng đen tối , ngột ngạt bế tắc của xã hội  Trung Quốc trước Cách mạng Tân Hợi 1911 .

           Tuy chỉ là một truyện ngắn nhưng Thuốc có tầm khái quát rất rộng lớn . Nhà văn như thâu tóm được tòan bộ thực trạng xã hội Trung Quốc trứớc Cách mạng Tân hợi .

            Chương I : Lão Thuyên đi mua chiếc bánh bao thấm máu người .

            Tác giả  đã sử dụng yếu tố thời gian nghệ thuật ở ngay đầu chương . Lão Hoa Thuyên đi mua chiếc bánh bao thấm máu người vào lúc : Một đêm thu gần về sáng . Trăng lặn rồi nhưng mặt trời chưa mọc . Ðó là thời điểm tranh tối tranh sáng , đó cũng là lúc đen tối nhất trước khi xuất hiện buổi bình minh . Ðây không phải là thời gian vật lý , thời gian của vũ trụ mà là thời gian do tác giả tạo nên một cách có dụng ý nghệ thuật . Lão Thuyên đi mua chiếc bánh bao thấm máu người vào thời điểm ấy bởi bản án tử hình của Hạ Du cũng được thực thi vào thời điểm ấy. Yếu tố thời gian ở đây hòan toàn trái với thông lệ. Ở Trung Quốc thời này thực thi mỗi khi thực thi một bản án tử hình thì đều phải kèm theo yêu cầu thị chúng. Thị chúng là xử tử hình trước đông đảo công chúng để uy hiếp những người còn sống giữa lúc thanh thiên , bạch nhật . Vậy mà ở đây,  bản án tuẻ hình của Hạ Du lại được thực thi vào thời điểm tranh tối , tranh sáng . Nên việc để cho  nhân vật lão Hoa Thuyên  đi mua chiếc bánh bao thấm máu người vào lúc Trăng lặn rồi nhưng mặt trời chưa mọclà dụng ý của tác giả . Yếu tố thời gian ở đây là yếu tố thơiì gian nghệ thuật . Với yếu tố thời gian nghệ thuật này ,Lỗ Tấn đã tố cáo sâu cay và gay gắt đối với giai cấp thống trị vô cùng tham lam và tàn ác trong xã hội Trung Quốc thời ấy. Thực chất của việc thực thi bản án tử hình này là: giết người để lấy máu mà bán. Người thực thi bản án tử hình là tên đao phủ . Yếu tố thời gian nghệ thuật đã góp phần khắc họa hành động đen tối và tàn ác của tên đao phủ và của cả giai cấp thông trị . Việc giết người để lấy máu mà bán của tên đao phủ là hành động giống như loài chim đêm , sợ ánh sáng , chạy trốn buổi bình minh , mượn màn đêm làm bức bình phong để che đậy tội ác .

Lão Thuyên đi mua chiếc bánh bao thấm máu người với tâm trạng sảng khóai và như có ai cho phép mình cải tử hòan sinh . Ðiều này chứng tỏ nhân vật lão Hoa Thuyên vui , tin và mong muốn . Lão Hoa Thuyên  cũng như những người dân Trung Quốc thời bấy giờ đều tin bánh bao thấm máu người sẽ chữa được bệnh lao , mặc dù chiếc bánh bao thấm máu người hoàn tòan không có cơ sở dược tính để chữa trị bệnh lao . Trong khi cu Thuyên - đứa con trai của lão - đang bị bệnh lao nặng nênlão tin rằng chiếc bánh bao thấm máu người sẽ cứu được mạng con lão . Vì vậy lão vui và hí hửng vì chiếc bánh bao chưa nằm trong tay lão . Từ đó lão mong muốn sẽ mua được chiếc bánh bao thấm máu người thì cũng có mong muốn song cùng nữa là : mong có người bị giết để máu mà mua . Ðây là biểu hiện sự dã man ,tàn áckhông ý thức của lão Hoa Thuyên . Sự dã man tàn ác không ý thức của lão Thuyên bắt nguồn từ lòng thương con nhưng chủ yếu là từ sự mê tín . Miêu tả tâm trạng của lão Thuyên hư thế , Lỗ Tấn vừa tỏ rõ sự thông cảm vừa phê phán nghiêm khắc đối với nhân vật lão Thuyên cũng như đối với quần chúng lao động Trung Quốc thời ấy sống chìm trong sự ngu dốt và mê tín . Ðiều này cũng thể hiện khá rõ phương châm của Lỗ Tấn : khi ông xây dựng các nhân vật quần chúng lao động hay các chiến sĩ cách mạng Ai kỳ bất hạnh , nộ kỳ bất tranh ( Thương họ vì bất hạnh , giận họ vì không biết đấu tranh ) .

         Khi lão Thuyên xuất hiện ở trường chém thì có tiếng reo thích nhé . Ðó tiếng reo man rợ của kẻ bán máu người tìm được bạn hàng mua máu người . Ở đây máu người đã trở thành món hàng . Việc buôn bán nô lệ đã là dã man nhưng dù sao còn giữ được sinh linh . Còn việc mua bán máu người thì lại càng dã man hơn bởi sát hại sinh linh ở ngay chương  I , tác giả đã miêu tả cảnh mua bán máu người có mặc cả , có trả giá Tiền đâu đưa đây .

          Bằng việc kể lại chuyện lão Thuyên đi mua chiếc bánh bao thấm máu người , Lỗ Tấn đã khái quát xã hội Trung Quốc trước Cách mạng Tân hợi  là một hội chợ bán máu người . Xã hội Trung Quốc thời bấy giờ tanh rình mùi máu người .

            Chương II : Cu Thuyên ăn chiếc bánh bao thấm máu người .

            Hình ảnh chiếc bánh bao thấm máu người xuất hiện trong truyện ngắn này như là một nhân vật . Ở chương I , tác giả đã miêu tả chiếc bánh bao thấm máu người , máu còn nhỏ từng giọt từng giọt Ở chương III , tác giả lại để cho nhân vật Cả Khang nói về chiếc bánh bao thấm máu người còn nóng hôi hổi, còn nóng hôi hổi . Hình ảnh nay đã trở thành đầu mối của câu chuyện , là trung tâm để nối kết các chi tiết các chi tiết khác trong truyện . Hình ảnh chiếc bánh bao thấm máu người là một hình ảnh mang ý nghĩa tượng trưng sâu sắc khiến cho thiên truyện ngắn này có tính chất hàm súc cao .

            Chiếc bánh bao thấm máu người là kết quảcua một cuộc mua bán máu người . Trong đó có cả kẻ bán và có cả người mua . Kẻ bán ở đây là tên đao phủ - đại diện cho giai cấp thống trị  ở Trung Quốc thời ấy . Nói là thực thi bản án tử hình nhưng thực chất giết người để lấy máu mà bán . Nên trước hết hình ảnh chiếc bánh bao thấm máu người là hiện thân của sự tàn ác và tham lam của giai cấp thống trị của Trung Quốc trước Cách mạng Tân Hợi -1911 .

Người mua ở đây là lão Thuên đại diện cho quần chúng lao động Trung Quốc thời ấy . Lão Thuyên tin bằng cả sự mê tín về chiếc bánh bao thấm máu người có thể chữa bệnh lao cho con mình . Niềm tin mơ hồ ấy thể hiện một sự mê muội ,ngu dốt . Nên hình ảnh chiếc bánh bao thấm máu người còn là hiện thân của sự mê tín ,ngu dốt của quần chúng lao động Trung Quốc thời ấy .

            Máu trong chiếc bánh bao thấm máu người này là máu của Hạ Du - một chiến sĩ Cách mạng Tân hợi ( nhân vật Hạ Du được xây dựng dựa vào nguyên mẫu nũ chiến sĩ Thu Cận . Thu Cận đã bị triều đình Mãn Thanh xử tử năm 1907 ). Máu của Hạ Du là máu của một chiến sĩ Cách mạng vậy mà cũng không thể chữa hết bệnh cho cu Thuyên , cu thuyên ăn máu của Hạ Du mà vẫn chết . Hình ảnh chiếc bánh bao thấm máu Hạ Du còn là hiện thân của sự xa rời quần chúng của các chiến sĩ cách mạng thời ấy . Làm cách mạng là phải gieo ý thức cách mạng trong quần chúng bởi cách mạng là sự nghiệp của quần chúng . Nhưng Hạ Du cũng như các chiến sĩ cách mạng thời ấy hòan tòan xa rời quần chúng . Giá như sinh thành Hạ du đến được với quần chúng để tuyên truyền giác ngộ quần chúng như cu Thuyênthì chắc chắn là cu Thuyên sẽ không ăn máu của Hạ Du . Bằng hình ảnh chiếc bánh bao thấm máu Hạ Du - máu của một chiến sĩ cách mạng - mà cu Thuyên - một quần chúng - ăn vẫn chết . Tác giả đã phê phán các chiến sĩ cách mạng thời ấy đã bỏ rơi quần chúng .

            Chiếc bánh bao thấm máu người khi nướng lên nhất định sẽ tỏa mùi khét lẹt , tanh rình . Máu của động vật đã khét ,máu của người còn khét hơn . Vậy mà chiếc bánh bao thấm máu Hạ Du khi nướng lên lại tỏa mùi hương ngào ngạt cả quán lão Thuyên khiến cho Năm Gù cũng phải tấm tắc khen : Thơm ghê thật ! Hai bác ăn quà sáng gì đấy. Chi tiết này hòan tòan trái với lôgic thông thường . Chi tiết này thuộc về lôgic nghệ thuật . Mùi thơm ở dây là mùi thơm của tinh thần và khí phách Hạ Du . Bằng chi tiết này ,tác giả đã gián tiếp ca ngợi Hạ Du một cách kín đáo. Ðối với nhân vật Hạ Du , trong hình ảnh chiếc bánh bao thấm máu người có một phản đề . Phản đề đó là tác giả vừa phê phán vừa ca ngợi Hạ Du . Ca ngợi tinh thần , khí phách và phê phán sự xa rời quần chúng của Hạ Du .Ðiều này thể hiện sự mẫn cảm của Lỗ Tấn .

            Chương III : Trong quán trà lão Thuyên.

            Nếu như ở chương I có yếu tố thời gian nghệ thuật thì chương III , IV có yếu tố không gian nghệ thuật . Không gian ở đây là quán trà lão Thuyên . Yếu tố không gian này là nơi gặp gỡ của nhiều nhân vật mà câu chuyện những nhân vật này trao đổøi với nhau là về chiếc bánh bao thấm máu người và cái chết của Hạ Du . Ở chương này có nhân vật tác giả mô tả trực tiếp như các nhân vật : ông bà Hoa Thuyên , cu Thuyên, cả Khang , Năm Gù nhưng cũng có những nhân vật tác giả mô tả theo lối gián tiếp . Ðó là hai nhân vật đối cực Hạ Du và đề lao Nghĩa . Hai nhân vật này hiện lên qua lời kể của cả Khang . Mô tả nhân vật gián tiếp thì sẽ làm cho hình tượng mang tính khách quan nên chân thực . Việc để cho nhân vật cả Khang nói về Hạ Du và về đề lao Nghĩa để xây dựng một cách gián tiếp còn tạo nên được một hiệu quả lớn là nhất cự lưỡng tiện một mũi tên bắn trúng hai đích . Nếu tác giả trực tiếp mô tả Hạ Du và đề lao Nghĩa thì may lắm chỉ phê phán và ca ngợi gián tiếp Hạ Du , đồng thời tố cáo tội ác và tham lam của đề lao Nghĩa . Còn việc tác giả để cho nhân vật cả Khang nói về Hạ Du và nói về đề lao Nghĩa thì cùng một lúc vừa phê phán nhân vật cả Khang (qua ngôn ngữ của chính nhân vật này )vừa phê phán ca ngợi Hạ Du và tố cáo tội ác của đề lao Nghĩa . lối xây dựng nhân vật gián tiếp ở đây cũng có tác dụng tạo nên tính hàm súc cho tác phẩm . Cùng một lúc, Lỗ Tấn phê phán quần chúng lao độüng như : cả Khang chưa đến được với Cách mạng nên nói về cái chết của người chiến sĩ Cách mạng Hạ Du bằng lời lẽ khinh bỉ , miệt thị và cả Khang còn là người làm mai mối trung gian cho cuộc mua bán máu người ; lại vừa ngợi người chiến sĩ Cách mạng như Hạ Du một cách khách quan và kín đáo (qua lời kể của cả Khang ),đồng thời tố cáo sự tham lam và tàn ác của giai cấp thống trị như đề lao Nghĩa (qua ngôn ngữ của nhân vật cả Khang ) .

            Nhân vật cả Khang ngay từ phút đầu xuất hiện trong quán trà lão Hoa Thuyên đã bô bô tâng công về việc làm trung gian , làm mai mối cho lão Thuyên mua chiếc bánh bao  thấm máu người . Ðó là việc làm mang rợ đê tiện . Vậy mà cả Khang đã tự đề cao việc làm đó . Cả Khang đã nói tới chiếc bánh bao thấm máu người bằng cảm giác ngon lành còn nóng hôi hổi , còn nóng hôi hổi . Có thể nói nhân vật này đã làm một tụng ca về chiếc bánh bao thấm máu người mà không biết tởm lợm . Ðiều này chứng tỏ cả Khang cũng như quần chúng lao động Trung Quốc lúc này sống trong tình trạng tê liệt . 

            Hai nhân vật đối cực được xây dựng gián tiếp qua lời kể của cả Khang đã hiện lên khá rõ nét . Ðối với Hạ Du , nếu bóc lớp vỏ của thứ ngôn ngữ mang giọng phỉ báng , khinh miệt của cả Khang thì hiện lên một Hạ Du đầy dũng khí . Trong tù , hạ du còn tiếp tục tuyên truyền cách mạng , không khuất phục trước những bạt tai của đề lao Nghĩa . Cũng như qua lời kể của cả Khang , tác giả đã gián tiếp phê phán Hạ Dungờ nghệch , ấu trĩ , mơ hồ . Hạ du là một chiến sĩ  Cách mạng , song Hạ Du không tuyên truyền giác ngộ đối với quần chúng mà Hạ Du lại tuyên truyền với đề lao Nghĩa .

            Ðối với nhân vật đề lao Nghĩa , tác giả đã gían tiếp tố cáo và vạch trần bản chất tham lam , tàn ác , vô độü , táng tận lương tâm . Ðề lao Nghĩa đã cướp manh áo cuối cùng của người tử tù Hạ Du . Nếu như ở chương đầu , nhà văn đã miêu tả tên đao phủ chém Hạ Du để lấy máu mà bán thì ở chương này , ông lại xây dựng nhân vật đề lao Nghĩa - một kẻ có lòng tham lam không đáy và táng tận lương tâm - đã cướp của Hạ Du mảnh áo cuối cùng . Hai nhân vật này đại diện cho giai cấp thống trị ở Trung Quốc thời đó .

            Nhà văn để cho nhân vật cả Khang nói về Hạ Du bằng những lờ lẽ mang giọng khinh miệt , phỉ báng . Ðiều này chứng tỏ cả Khang chưa đến được với Cách mạng và những chiến sĩ Cách mạng chưa đến được với những quần chúng như cả Khang . Nên mặc du Hạ Du làm cách mạng , song cái chết của Hạ Du không hề làm cho những quần chúng như Cả Khang phải thương tiếc . Nhan vật Cả Khang lại bộc lộ sự tê liệt , mất hết cảm quan hiện thực . Cả Khang hoàn toàn không biết Hạ Du làm cách mạng để đem lại một phần cuộc sống ấm no , hạnh phúc cho mình . Ở đây , Lỗ Tấn tiếp tục phê phán những chiến sĩ họat động thời cách mạng Tân hợi đã xa rời quần chúng , bỏ rơi quần chúng và quần chúng như Cả Khang thì lại sống trong tình trạng hết sức kê muội .

                        Chương IV : Trên nghĩa địa .

            Ở chương này cũng có yếu tố không gian nghệ thuật . Không gian nghệ thuật là trên nghĩa địa . Nhà văn đã để cho hai bà mẹ (mẹ Hạ Du và mẹ cu Thuyên ) gặp nhau trên nghĩa địa . Hai bà mẹ thuộc lớp tuổi mút chót của cuộc đời lại gặp nhau trên nghĩa địa - mảnh đất chôn xác người . Yếu tố không gian được nhà văn tạo dựng theo dụng ý của mình chính là không gian nghệ thuật . Yếu tố không gian trên nghĩa địa đã góp phần khắc họa chủ đề .

Yếu tố không gian nghệ thuật đã làm tôn thêm sự bi thảm , bế tắc của thực trạng xã hội Trung quốc . Nghĩa địa này là nghĩa địa Cổ Hiên Ðình Khẩu - nơi chôn xác những người nghèo như cu Thuyên và những người hoạt động Cách mạng như Hạ Du . Tác giả đã so sánh ngôi mộ ở nghĩa địa Cổ Thiên Ðình Khẩu : như những chiếc bánh bao của người giàu trong ngày mừng thọ. Ðây là lối so sánh rất sâu rất đau , hàm chứa một ý nghĩa tố cáo rất gay gắt . Lối so sánh này cũng tạo nên một sự đối lập để làm nổi bật sự tham lam tàn ác của giai cấp thống trị . Những người nằm dưới những ngôi mộ này như cu Thuyên và Hạ Du đều là những người chết trẻ , chết non ,chết yểu . Vậy mà mộ của họ lại được so sánh như như những chiếc bánh bao của những kẻ giàu có , sống lâu trong ngày mừng thọ . Một đằng là chết non , chết yểu , một đằng là mừng thọ sống cao tuổi .Ðó là sự đối lập hoàn toàn . Từ đó tác giả tố cáo tội ác của giai cấp thống trị : sống phè phỡn , sống sung sướng trên xương xương máu của những người nghèo và chiến sĩ  cách mạng .Lối so sánh này còn tạo nên sự thống nhất của chỉnh thể hình tượng . Ở các chương trên đã xuất hiện hình ảnh chiếc bánh bao thấm máu người thì ở đây lại xuất hiện những hình ảnh so sánh chiếc bánh bao của nhà giàu ngày mừng thọ . Nhà văn đã miêu tả quang cảnh khu vực nghĩa địa bằng đọan văn rất giàu tính tạo hình Gió đã tắt , những  ngọn cỏ khô đứng thẳng tắp như những sợi dây đồng . Một tiếng rên rỉ run run đưa lên giữa không trung nhỏ dần , nhỏ dần rồi tắt hẳn . Xung quanh vắng lặng như tờ  . Hai bà già đứng giữa đám cỏ khô ngước mắt nhìn con quạ . Con quạ vẫn đậu trên cành khô trụi lá , rụt cổ lại , im lìm như đúc bằng sắt . Ðoạn văn này vừa mang yếu tố hội họa , vừa mang yếu tố điêu khắc . Ðúng là : Văn trung hữu họa . Nhưng nó không chỉ là ngoại cảnh mà còn là tâm cảnh . Quang cảnh khu vực nghĩa địa được miêu tả dưới con mắt của nhân vật hai bà mẹ . Quang cảnh khu vực nghĩa địa đầy tử khí ,ì hiu hắt và vắng lặng .Cỏ khô, cành khô của cây chết đứng . Nhà văn miêu tả âm thanh để tôn thêm sự vắng vẻ và hiu quạnh của khu vực nghĩa địa . Vắng vẻ đến chừng nào thì mới nghe được một tiếng rên rỉ run run đưa lên giữa không trung nhỏ dần , nhỏ dần rồi tắt hẳn . Bao trùm lên khu vực nghĩa địa là cả một bầu tử khí . Trên nghĩa địa chỉ có sinh thể : mẹ Hạ Du , mẹ cu Thuyên và con quạ . Hai bà mẹ đang sống trong tâm trạng đau đớn , xót xa vì con mới chết . Hai bà mẹ cùng có tâm trạng thất vọng . Có thể nói cả hai bà mẹ đang có nguy cơ là sắp bị chết đuối giữa đại dương của nỗøi thất vọng . Nên cả hai bà mẹ đều muốn bám víu vào cái phao sống của niềm hi vọng . Phao sống - niềm hy vọng của hai bà già - là con quạ . Nên hai bà già cùng lúc đều nhìn lên con quạ và hai bà đều tin rằng hồn oan của hai đứa con hai bà đều hiện lên ở con quạ . Niềm hy vọng , niềm tin hai bà bắt nguồn tự mê tín . Nên niềm hy vọng của hai bà cũng chính là nổi thất vọng . Hy vọng trong ảo tưởng mà thất vọng trong hiện thực .

         Trong chương này nhà văn còn tạo dựng nên hình ảnh vòng hoa trên mộ Hạ Du . Hình ảnh này hoàn toàn mang dụng ý của nhà văn. Hình ảnh này cũng không có gì là trái với lôgic nội tại của truyện bởi nó nằm trong truyện ngắn luận đề ( lôgic nội tại quy luật bên trong của tác phẩm). Dụng ý của tác giả khi tạo nên hình ảnh là để làm cho tác phẩm có được ít nhiều không khí lạc quan, mặt khác để biểu lộ tình cảm thương tiếc đối với những chiến sĩ cách mạng đã chết .

         Trong truyện ngắn này tác giả miêu tả hai cái chết: một là cái chết của cu Thuyên và hai là cái chết của Hạ Du . Hai cái chết này đều mang tính bi kịch . Ðây cũng chính là tấn bi kịch của lịch sử xã hội Trung Quốc thời bấy giờ . Nhưng tấn bi kịch ở cái chết của cu Thuyên lại khác với tấn bi kịch của Hạ Du . Tính bi kịch của cái chết của cu Thuyên theo nghĩa của Mác: Chừng nào còn sự ngu dốt thì tôi e rằng chừïng ấy nhân loại còn phải chứng kiến nhiều tấn bi kịch  ( xã luận báo Rênani ). Như vậy , ngu dốt đẻ ra bi kịch , vì mê tín vì ngu dốt , cụ Thuyên đã ăn chiếc bánh bao thấm máu người và phải chết . Còn tấn bi kịch của cái chết của Hạ Du lại theo nghĩa của Ăng-ghen : Sự xung đột có tính bi kịch giữa cái định lí tất yếu  về phương diện lịch sử và việc không thể thực hiện được định lí đó về phương diện thực tiễn Hạ Du đã chết . Cái chết của Hạ Du là một bi kịch thể hiện sự bế tắc của xã hội Trung Quốc lúc bấy giờ . Truyện ngắn này được mở màn bằng cách mua bán máu người và kết thúc bằng cảnh trên nghĩa địa . Mở đầu và kết thúc như thế đã tô đậm chủ đề của tác phẩm . Mặc dù nhà văn kết thúc tác phẩm bằng hình ảnh con quạ sải cánh bay đến chân trời xa . Nhưng không khí chung của tác phẩm rất nặng nề , u ám và ngột ngạt như chính sự đen tối bế tắc của xã hội Trung Quốc thời ấy . Nhà văn không sự dụng lối kết cấu của tư duy hình tượng mà đã sự dụng lối kết cấu của tư duy logic . Ðiều này được thể hiện trong mối quan hệ giữa các chương - mối quan hệ nhân- quả . Chương I là nhân , chương II là quả chương III nhân . Nhà văn không dùng tư duy logic để phân tích xã hội Trung Quốc mà đã dùng tư duy hình tượng để phân tích . Nhà văn đã phân tích thực trạng xã hội Trung Quốc bằng việc xây dựng hình tượng các nhân vật . Thực trạng của xã hội Trung Quốc trước Cách Mạng Tân Hợi (10-10-1911 ) được nhà văn phân tích như sau:

            Giai cấp thống trị (hiện lên ở hai nhân vật : tên đao phủ -chương II và     đề lao Nghĩa - chương III )vô cùng tham lam tàn bạo , chúng đã biến máu người thành một thứ hàng hóa.

            Những người chiến sĩ Cách mạng ( hiện lên ở nhân vật Hạ Du )thì xa rời quần chúng , bỏ rơi quần chúng không gieo mầm được ý thức Cách mạng trong quần chúng , non nớt , mơ hồ.

            Quần chúng lao động (hiện lên ở vọ chồng Hoa Thuyên , cả Khang , Năm Gù ) thì sống  trong tình trạng mê tín , ngu dốt và tê liệt . Ðó chính là thực trạng bế tắc , ngột ngạt của xã hội Trung Quốc mà nhà văn đã khaí quát và phân tích bằng hình tượng.

            Ngoài việc khắc họa hình ảnh chiếc bánh bao thấm máu người , khắc họa những ngôi mộ trên nghĩa địa Cổ Hiên Ðình Khẩu , tác giả còn phác họa hình ảnh con đường dẫn đến khu nghĩa địa này : Ở giữa có con đường nhỏ hẹp , cong queo, do những người hay đi tắc dẫm mãi thành đường . Kết thúc truyện ngắn Cố Hương cũng có hình ảnh con đường : Tôi nghĩ bụng : Dã gọi là hy vọng thì không thể nói đâu là thực , đâu là hư . Cũng giống như những con đường trên mặt đất ; kỳ thực , trên mặt đất vốn làm gì có đường . Người ta đi mãi thì thành đường thôi . Phải chăng hình ảnh con đường trong truyện Thuốc và hình ảnh con đường trong truyện Cố Hương là một ? Tuy cũng là hình ảnh con đường , nhưng con đường ở truyện Cố Hương là con đường trong niềm tin của Lỗ Tấn hướng tới một tương lai tốt đẹp xóa sạch mọi nghịch cảnh bất công và ngăn cách ; còn con đường trong Thuốc thì đang laì nhỏ hẹp , cong queo, là cái ranh giơi tự nhiên để phân cách ngăn cách giữa những người chiến sĩ cách mạng như Hạ Du với quần chúng , như gia đình Hoa Thuyên , cả Khang ,Năm Gù ... Không chỉ sống họ mới cách biệt nhau mà cho đến khi chết họ cũng cách biệt nhau bởi con đường mòn nhỏ hẹp , cong queo ấy: Nấm mộ này với nấm mộ thằng Thuyên nằm CÙNG MỘT HÀNG , CHỈ CÁCH CON ÐƯỜNG MÒN ở GIỮA . Hình ảnh con đường trong Thuốc thể hiện NỖI XÓT XA của Lỗ Tấn trước thực cảnh : CON ÐƯỜNG MÀ HỌ ÐÃ ÐI VÀ CÙNG ÐI khi họ còn sống , nhưng do chưa đến được với nhau , chưa hiểu nên con đường ấy đã trở thành RANH GIỚI NGĂN CÁCH , TÁCH BIỆT , CHIA CẮT họ khi họ đã chết .

            Tác giả so sánh những ngôi mộ trên nghĩa địa như chiếc bánh bao nhà giàu ngày mừng thọ.

Vềhình ảnh vòng hoa trên mộ Hạ Du , trong bài Tựa viết lấy , Lỗ Tấn đã giải trình : Nhưng đã gào thết , thì tất nhiên phải gào thét theo mệnh lệnh của chủ tướng .  Cho nên đôi  khi tôi không ngại viết những điều xa với sự thực . Trong truyện Thuốc , bỗng dưng tôi thêm một  vòng hoa trên nấm mộ anh Du , hay trong truyện Ngày mai , tôi không kể chuyện chị Tư Thiền cuối cùng vẫn không nằm mộng thấy đứa con của chị , BỞI VÌ VỊ CHỦ TƯỚNG BẤY GIỜ CHỦ TRƯƠNG KHÔNG ÐỂ CHO NGƯỜI TA ÐI ÐẾN CHỖ TIÊU CỰC . Còn tôi , TÔI CŨNG KHÔNG MUỐN ÐEM NỖI  QUẠNH HIU MÀ MÌNH CHO LÀ ÐAU KHỔ LÀM LÂY SANG NHỮNG NGƯỜI THANH NIÊN ÐANG ÔM ẤP NHỮNG MỘNG ÐẸP NHƯ TÔI HỒI CÒN NIÊN THIẾU . (1) Như vậy , hình ảnh vòng hoa trên mộ Hạ Du hòan tòan được hư cấu theo dụng ý của tác giả mà không có gì trái với lôgic nội tại của tác phẩm . Hình ảnh này đã tạo nên ý vị lạc quan cho tác phẩm và giêo vào lòng người đọc một niềm tin tưởng khi tác giả Không muốn đem nỗi quạnh hiu mà mình cho là đau khổ làm lây sang những người thanh niên đang ôm ấp những mộng đẹp.

 


 
Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết

  Ý kiến bạn đọc

  Ẩn/Hiện ý kiến

Mã chống spam   

Những tin mới hơn

 

Những tin cũ hơn

Thời điểm thi THPT QG

Bạn muốn tổ chức thi thử vào THPT QG khi nào?

Top