Khởi nghĩa Bãi Sậy

 - Người đăng bài viết: nguyễn thị linh  - Chuyên mục :  Đã xem: 535 

Dạy tốt giới thiệu tới bạn đọc bài viết về cuộc Khởi nghĩa Bãi Sậy

 

                                                 Khởi nghĩa Bãi Sậy
Khởi nghĩa Bãi Sậy (1883 – 1892) là cuộc khởi nghĩa có quy mô lớn nhất trong Phong trào Cần Vương ở đồng bằng Bắc Bộ cuối thế kỷ XIX. Cuộc khởi nghĩa diễn biến qua ba giai đoạn: Giai đoạn thứ nhất (1883 – 1885) do Đinh Gia Quế (tức Đổng Quế) lãnh đạo; Giai đoạn thứ hai (1885 – 1889) do Nguyễn Thiện Thuật (tức Tán Thuật) lãnh đạo; Giai đoạn thứ ba (1890 – 1892) do Nguyễn Thiện Kế (tức Hai kế) lãnh đạo.
Ngày 28/3/1883, quân Pháp chiếm thành Hưng Yên. Căm thù giặc, Đinh Gia Quế tự xưng là “Đổng Quân vụ”, giương cao lá cờ đỏ hình vuông với tám chữ “Nam đạo Cần Vương – Bình Tây phạt tội”, chiêu mộ nghĩa quân đánh Pháp. Lực lượng nhân dân theo Đổng Quế tăng lên nhanh chóng. Công sứ Hưng Yên Miribel đã thú nhận: “Tất cả những người nông dân ở vùng Bãi Sậy đều theo Đinh Gia Quế chống người Pháp”.  

Ông chọn ấp Thọ Bình, giữa các làng Yên Vĩnh, Đức Thuận, Dương Trạch, trung tâm của vùng Bãi Sậy là căn cứ của nghĩa quân. Tại đây, Đổng Quế cho xây thành có tường gạch vây quanh, chu vi 5 mẫu Bắc Bộ; nhà kho, trường tập bắn, sân tập luyện võ nghệ. Muốn vào được thành phải vượt qua đầm lầy, nhiều trạm gác công khai, bí mật và qua các bãi sậy nối tiếp nhau cao 3 đến 4m. 

Ngày 6 tháng 3 năm Quý Mùi (ngày 8/4/1883), Đổng Quế tế cờ khởi nghĩa ở Văn chỉ Bình Dân, tổng Bình Dân, huyện Đông yên, phủ Khoái Châu. Ngay sau lễ tế cờ, nghĩa quân Bãi Sậy đã tiến hành đánh quân Pháp ở nhiều nơi như đồn binh Bình Phú, Lực Điền, Thụy Lân (Yên Mỹ), đồn Thứa (Mỹ Hào), đồn phủ Ân Thi, đồn Thụy Lôi (Tiên Lữ), các đồn ở huyện Văn Giang và phục kích quân Pháp trên đường số 5, đường 39. 


 Văn chỉ Bình Dân, xã Tân Dân, huyện Khoái Châu, Hưng Yên- nơi đây từng là đại bản doanh của nghĩa quân Bãi Sậy (Bộ văn hóa xếp hạng di tích Lịch sử- Văn hóa năm 1962)
Quân Pháp ở Trung Kỳ và Bắc Kỳ đánh giá: “Nghĩa quân thật sự đã cai trị các làng, còn bọn cai trị Pháp đặt ở các phủ huyện để cai trị dân thì tỏ ra bất lực và hoảng sợ trước sự phát triển của nghĩa quân, chúng bỏ trốn vào các tỉnh lỵ. Phần đông các Tổng lý lại có cảm tình hoặc ủng hộ quân khởi nghĩa”.

Cuối năm 1883, đầu năm 1884, trên toàn mặt trận, thế và lực của Đổng Quế ngày càng lớn mạnh. 
Cuối tháng 7 đầu tháng 8 năm 1885 (cuối tháng 6 đầu tháng 7 năm Ất Dậu), sau khi đánh thắng cuộc càn quét lớn của quân Pháp do Hoàng Cao Khải chỉ huy vào căn cứ Bãi Sậy, Đinh Gia Quế cùng Lãnh binh Nguyễn Đình Mai chỉ huy một cánh quân đuổi theo Hoàng Cao Khải qua huyện Thường Tín đến tận làng Thanh Trì, huyện Thanh Trì. Trên đường quay về, tại bến đò Vạn Phúc cánh quân bị quân Pháp phục kích. Nghĩa quân thua to, tan rã, Đổng Quế phải chạy lên một làng gần bến đò Hồ (Thuận Thành, Bắc Ninh). Quân Pháp truy sát ráo riết, ông phải lánh lên ấp Dương Trạch, tổng Bình Dân dưỡng bệnh. Biết không qua khỏi, ông giao binh quyền cho Chánh Đề đốc Nguyễn Đình Tính. Đổng Quế mất ngày 21 tháng 11 năm Ất Dậu (cuối tháng 12/1885).

 
Đạn trái cam dùng trong khởi nghĩa Bãi Sậy
Giữa lúc khó khăn của nghĩa quân Bãi Sậy, Bắc Kỳ Hiệp thống quân vụ đại thần Nguyễn Thiện Thuật đã về trực tiếp lãnh đạo cuộc khởi nghĩa, đưa cuộc khởi nghĩa lên quy mô lớn hơn trước. 

Tháng 9/1885, Nguyễn Thiện Thuật tổ chức lễ tế cờ khởi nghĩa và hội nghị tướng sĩ ở Văn chỉ Bình Dân. Sau lễ tế cờ, ông cho quân vượt sông Hồng đánh sang các huyện Thanh Trì, Thường Tín, Phú Xuyên, Ứng Hòa.

Đêm 28 rạng ngày 29/9/1885, quân Bãi Sậy tấn công thành Hải Dương. Tháng 10/1885, quân Pháp mở cuộc càn quét lớn vào căn cứ Bãi Sậy . Nguyễn Thiện  Thuật lệnh cho các tướng bí mật tấn công đồng loạt vào các đồn bốt địch, chặn đường hành quân của chúng, đồng thời tăng cường phòng thủ căn cứ Bãi Sậy nhiều vòng. Quân Pháp bị phục kích, thiệt hại nặng nề. 

Nguyễn Thiện Thuật còn phái các đội vũ trang tuyên truyền đi dán các bản tuyên cáo ở khắp các thôn xóm, kêu gọi lính An Nam đào ngũ. 

Dưới sự lãnh đạo của ông, nghĩa quân đánh thắng nhiều trận lẫy lừng như các trận do Đốc Tít, Lưu Kỳ, Hai Kế, Lãnh Giang, Đội Văn, Đốc Cọp, Đốc Sung chỉ huy. 

Tháng 10/1890, Nguyễn Thiện Thuật thấy tình thế có nhiều khó khăn, ông trao binh quyền cho em là Nguyễn Thiện Kế rồi sang Trung Quốc mưu tính cuộc vận động mới. Song tình thế thay đổi, việc không thành, ông đành ở lại nhà của tướng Cờ Đen Lưu Vĩnh Phúc. Ông mất ngày 26/5/1926 tại Quảng Tây, Trung Quốc.

Từ tháng 10/1890, Nguyễn Thiện Kế cùng các tướng lĩnhvẫn lấy Bãi Sậy làm căn cứ chính, nhưng hoạt động quân sự chủ yếu ở các huyện Từ Sơn, Tiên Du, Thuận Thành, Quế Võ, Lang Tài (nam Bắc Ninh), Cẩm Giàng, Thanh Miện, Bình Giang (bắc Hải Dương), Ân Thi, Mỹ Hào (Hưng Yên).

Ông cũng cho dán các bản Thông cáo, Tuyên cáo kể tội giặc Pháp và tay sai, kêu gọi nhân dân tham gia nghĩa quân. Nghĩa quân vẫn uy hiếp đường 5, đường 39, 38, Quán Gỏi – Sặt – Trương Xá và phục kích các toán quân Pháp đi tuần tiễu, đánh úp các đồn bốt.

Đầu năm 1892, nhiều tướng lĩnh như Đốc Cọp, Đề Tính, Đốc Sung, Lãnh Điển hi sinh, lực lượng và vũ khí của nghĩa quân ngày càng hao hụt, có những trận nghĩa quân phải rút lui. 

Ngày 12/4/1892, quân Pháp đưa đại bác từ Bắc Ninh đến bắn phá, nghĩa quân của Nguyễn Thiện Kế gặp nhiều khó khăn, buộc phải giải tán. Khi thủ lĩnh cuối cùng của phong trào Bãi Sậy là Đốc Vinh bị giết, lực lượng nghĩa quân Bãi Sậy mới tan rã hẳn. Nguyễn Thiện Kế phải cải trang trốn tránh sự truy lùng của thực dân Pháp. Năm 1914, Pháp bắt được ông ở Chợ Sơn, Từ Sơn, Bắc Ninh. Ông tự tử nhưng có người cứu nên không chết. Pháp đày ông ra Côn Đảo. Ngoài 80 tuổi, thực dân Pháp cho ông về an trí tại quê nhà và tìm cách mua chuộc Nguyễn Thiện Kế nhưng bất thành. Ông mất ngày 22 tháng 9 năm Đinh Sửu (25/10/1937) tại làng Xuân Đào, xã Xuân Dục. 

Khởi nghĩa Bãi Sậy (1885-1892) là cuộc khởi nghĩa tiêu biểu nhất của nhân dân đồng bằng Bắc bộ cuối thế kỷ XIX. Cuộc khởi nghĩa đã để lại nhiều bài học về phương thức hoạt động và các hình thức tác chiến như đánh du kích, lấy ít địch nhiều, lấy vũ khí thô sơ chống vũ khí hiện đại của địch.


 
Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết

  Ý kiến bạn đọc

  Ẩn/Hiện ý kiến

Mã chống spam   

Những tin mới hơn

 

Những tin cũ hơn

Thời điểm thi THPT QG

Bạn muốn tổ chức thi thử vào THPT QG khi nào?

Top