Võ Trường Toản

 - Người đăng bài viết: nguyễn thị linh  - Chuyên mục :  Đã xem: 115 

Dạy tốt giới thiệu đến bạn đọc bài viết về Võ Trường Toản

 

Võ Trường Toản 

Cụ Võ Trường Toản được thờ ở đình Chí Hòa
Võ Trường Toản (? - 1792) hiệu là Sùng Đức, quê làng Thanh Kệ, dinh Quảng Đức (nay thuộc huyện Quảng Điền, Huế), sau vào Nam, ngụ tại huyện Bình Dương, phủ Gia Ðịnh (nay thuộc Thành phố Hồ Chí Minh). Ông nổi tiếng là một người thầy đạo cao, đức trọng, uyên bác hơn người tại miền Nam Việt Nam.

Tổ tiên ông gốc người Hoa lánh nạn Mãn Thanh. Rồi theo làn sóng Nam tiến của người Việt, sau cuộc hôn nhân của công nữ Ngọc Vạn, con gái thứ hai của Chúa Sãi Nguyễn Phước Nguyên với vua Chân Lạp Chei Chetta (1668-1628), tổ tiên Võ Trường Toản cũng từ miền Trung vào Nam lập nghiệp. [1]

Không rõ Ông sinh năm nào, theo học thầy nào, chỉ biết là sở học của ông rất uyên thâm. Trong thời chiến tranh Tây Sơn-Nguyễn Ánh, ông ở ẩn, mở trường dạy học, không tham gia vào chính sự. Học trò của ông khá đông và nhiều người nổi tiếng như Trịnh Hoài Đức, Ngô Nhân Tịnh, Lê Quang Định, Ngô Tùng Châu, Phạm Ðăng Hưng, Lê Bá Phẩm, Phạm Ngọc Uẩn vv...

Nguyễn Phúc Ánh rất mến mộ ông, nên mỗi khi ghé Gia Định thường triệu ông đến giảng sách, đàm đạo. Nguyễn Phúc Ánh muốn trọng dụng ông, nhưng ông khéo léo từ chối, chỉ tiến chúa Nguyễn 10 điều về phương lực cứu quốc và kiến quốc.

Đền thờ Võ Trường Toản
Đền thờ Võ Trường Toản

Tượng Võ Trường Toản tại đền thờ
Tượng Võ Trường Toản tại đền thờ

Mộ Võ Trường Toản (trái), vợ (giữa) và con gái (phải)
Mộ Võ Trường Toản (trái), vợ (giữa) và con gái (phải)

Võ Trường Toản được các sĩ phu Nam Bộ tôn là "Thái sơn Bắc đẩu", là "Gia Định xử sĩ". Ông mất ngày mồng 9 tháng 6 năm Nhâm Tý (tức 27 tháng 7, 1792). Lúc mất ông được nhà Nguyễn tặng danh hiệu "Gia Ðịnh xử sĩ Sùng Đức Võ tiên sinh" để khắc vào bia mộ, và đôi liễn truy điệu:

Triều hữu huân danh,
bán thuộc hà phần cực học;
Đẩu nam phong giáo,
tề khâm nhạc lộc dư hay.
Để tưởng nhớ công đức của ông, học trò cũ đã viết đôi liễn:

"Sinh tiên giáo huấn đắc nhân,
vô tử nhi hữu tử.
Một hậu thịnh danh tại thế,
tuy vong giả bất vong."
(Dịch nghĩa: Lúc sống dạy dỗ được người, không con cũng như có.
Chết, tiếng tăm còn để, mất mà chẳng mất).
Hài cốt ông lúc đầu được chôn tại làng Hòa Hưng, huyện Bình Dương. Năm 1855, Phan Thanh Giản tâu xin lập miếu thờ ông tại làng Hòa Hưng. Sau khi Pháp chiếm 3 tỉnh miền Đông Nam kỳ (1862), Phan Thanh Giản cùng với đốc học Vĩnh Long Nguyễn Thông, hiệp trấn An Giang Phạm Hữu Chánh, cùng với nhiều sĩ phu khác đứng ra lo việc cải táng Võ Trường Toản về làng Bảo Thạnh, Ba Tri, Bến Tre, với ý nghĩa là không để mộ thầy nằm trong vùng Pháp tiến chiếm. Ngày cải táng (28 tháng 3 năm 1867), Nguyễn Thông đã thay mặt các nho sĩ đứng làm chủ lễ, các quan chức ở An Giang, Hà Tiên đều mặc đồ tang đến lễ bái.

Ngày 28 tháng 3 năm 1867, Phan Thanh Giản thảo một bài văn bia, ca ngợi công đức và sĩ khí của thầy Võ Trường Toản. Ông Phan đã mướn thợ khắc bài văn vào đá, nhưng việc chưa xong thì ông đã tuẫn tiết vào ngày 4 tháng 8 năm 1867. Năm năm sau (1872), ông Trương Ngọc Lang mướn thợ tiếp tục, tấm bia mới được hoàn thành.

Tác phẩm của Võ Trường Toản hầu như bị thất lạc hết, chỉ còn lưu truyền bài "Hoài cổ phú", viết bằng quốc âm, dài 24 câu.

Khu mộ của Võ Trường Toản, vợ và con gái (vợ chồng ông chỉ sinh được 1 gái, đã bị bệnh mất từ nhỏ) được xây dựng theo dạng voi phục, nằm trong khuôn viên thoáng rộng. Ở ngoài khu mộ, phía bên phải là một nhà thờ nhỏ, đẹp với mái cong, hai tầng, và bên trong có đặt tượng của ông.

Khu mộ Võ Trường Toản còn được người ở Bảo Thạnh gọi là khu mộ ông Hậu Tổ, vì ông là người có công truyền dạy luân lý Khổng Mạnh ở đất Đồng Nai - Gia Định.

Di tích khu mộ và đền thờ đã được Bộ Văn hóa Thông tin ra quyết định công nhận là di tích lịch sử cấp quốc gia ngày 31 tháng 08 năm 1998.


 
Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết

  Ý kiến bạn đọc

  Ẩn/Hiện ý kiến

Mã chống spam   

Những tin mới hơn

 

Những tin cũ hơn

Thời điểm thi THPT QG

Bạn muốn tổ chức thi thử vào THPT QG khi nào?

Top